Təşviş, panik atak və fobiyalar
Eyni fikri təkrar düşünməkdən necə çıxmaq olar?
Dönə-dönə düşünmək problemi həll etməyə nə vaxt mane olur? Qayğı ilə plan qurmağın fərqini və diqqəti gündəlik həyata qaytarmağı öyrənin.
Bir söhbəti təkrar xatırlamaq, gələcəkdə ola biləcək hadisəni hər tərəfdən hesablamaq bəzən həll axtarışı kimi görünür. Lakin saatlar keçir, yeni məlumat və qərar yaranmırsa, düşünmə özü yorucu dövrəyə çevrilə bilər.
Həll axtarışı ilə dövrə arasındakı fərq
Faydalı plan konkret növbəti addımla nəticələnir. Məsələn, “sabah həmin məsələni soruşacağam”. Təkrarlanan narahatlıq isə daha çox “bəs başqa cür olsa?” sualları yaradır. Keçmişə yönələn düşüncələrdə insan eyni səhvi dönə-dönə mühakimə edə bilər.
Bu hal təşviş və depressiyada görünə bilər, amma təkbaşına diaqnoz deyil. Yorğunluq, qeyri-müəyyənlik və yüksək özünütənqid də rol oynaya bilər. Əsas məsələ düşüncənin məzmunundan əlavə, ona nə qədər ilişib qalmağınızdır.
Diqqəti necə yenidən yönəltmək olar?
Özünüzdən soruşun: “Hazırda həll edə biləcəyim konkret məsələ varmı?” Varsa, kiçik addımı yazın. Yoxdursa, düşüncəni zorla yox etməyə çalışmadan seçdiyiniz fəaliyyətə qayıtmaq mümkündür. Fikir yenə gələ bilər; bu, cəhdin uğursuz olması demək deyil.
Əlinizdəki işi aydınlaşdırın: bir səhifə oxumaq, yeməyi hazırlamaq, qısa gəzintiyə çıxmaq. Məqsəd hisslərdən qaçmaq deyil, bütün günün düşüncə dövrəsinə verilməməsidir.
Nə vaxt dəstək lazımdır?
Düşüncələr yuxuya, işə və münasibətlərə davamlı mane olursa, mütəxəssislə danışın. Qəbulda “çox düşünürəm” deməklə yanaşı, buna nə qədər vaxt getdiyini və nəticədə nəyi edə bilmədiyinizi təsvir edin. Psixoterapiya düşüncəni həqiqətlə eyniləşdirmədən ona daha çevik münasibət qurmağa kömək edə bilər.