Stress, travma və münasibətlər
Yas və itki: özünüzdən nə gözləməməlisiniz?
İtkidən sonra kədər, qəzəb və boşluq hissi fərqli yaşana bilər. Yas zamanı gündəlik ehtiyaclar, yaxınların dəstəyi və yardım vaxtı barədə oxuyun.
Yaxınını itirən insan həm emosional ağrı, həm də gündəlik həyatdakı boşluqla üzləşə bilər. Başqalarının gözləntiləri bu dövrü daha da çətinləşdirə bilər. Yasın hamı üçün eyni ardıcıllığı və eyni sürəti yoxdur.
Hisslər dəyişə bilər
Kədər, həsrət, qəzəb, günahkarlıq və keylik bir-birini əvəz edə bilər. Bir gün nisbətən rahat olmaq, ertəsi gün yenidən ağır hiss etmək əvvəlki irəliləyişin silindiyi demək deyil. İnsan bəzən danışmaq, bəzən sakit qalmaq istəyir.
“Artıq özünə gəlməli idim” tələbi əlavə yük yarada bilər. Başqalarının yasla necə yaşadığını özünüzə məcburi ölçü kimi götürməyin. Xatirələr, ailə ənənələri və dini mərasimlər bəzi insanlara dayaq olsa da, ehtiyaclar fərqlidir.
Gündəlik ehtiyacları kiçik addımlarla qoruyun
Yemək, yuxu və vacib işləri təşkil etmək ağır gəlirsə, konkret kömək istəyin. Bütün öhdəlikləri dərhal əvvəlki kimi yerinə yetirmək məcburi deyil. Məsələn, sənədlərlə bağlı işi bir yaxınla bölüşmək və ya görüş üçün müşayiət istəmək olar.
Yaxınlar “nə deyəcəyimi bilmirəm, amma yanındayam” kimi sadə sözlərlə də dəstək göstərə bilərlər. İtki haqqında danışmağa və ya dərhal danışmağı dayandırmağa məcbur etmək faydalı deyil.
Nə vaxt əlavə yardım lazımdır?
Gündəlik ehtiyacları uzun müddət qarşılamaq mümkün olmur, təcrid artır və ya davamlı ümidsizlik yaranırsa, peşəkar dəstək alın. Yas və depressiya bir-birini istisna etmir. Qiymətləndirmə ağrını xəstəlik adlandırmaq üçün deyil, əlavə çətinlikləri müəyyənləşdirmək və uyğun dəstəyi seçmək üçün aparılır.