Uşaq və yeniyetmə psixiatriyası
Autizm ehtimalında valideyn nələri müşahidə edə bilər?
Ünsiyyət, oyun və gündəlik dəyişikliklərə münasibət barədə müşahidələr nə üçün vacibdir? Autizm qiymətləndirilməsinə hazırlıq haqqında oxuyun.
Uşağın ünsiyyət və oyun tərzi barədə narahatlıq yarananda ailə çoxsaylı zidd məlumatla üzləşə bilər. Autizm spektri inkişaf xüsusiyyətləri ilə bağlıdır; bir hərəkət, göz təması və ya söz sayı ilə təkbaşına müəyyən edilmir.
Bütöv inkişaf mənzərəsi
Maraqları paylaşmaq, adına reaksiya, qarşılıqlı oyun, jestlər, dil inkişafı və gündəlik dəyişikliklərə münasibət kimi sahələr birlikdə araşdırılır. Təkrarlanan davranışlar və səs, işıq, toxunuşa həssaslıq da nəzərə alına bilər.
Uşaqların xüsusiyyətləri çox fərqlidir. Bəzi uşaqlar danışır, amma qarşılıqlı söhbətdə çətinlik çəkir; başqalarının danışıq inkişafı gecikə bilər. Autizmi yalnız danışmamaqla eyniləşdirmək düzgün deyil.
Müşahidəni necə toplamalı?
Konkret nümunə yazın: uşaq nə zaman çətinlik çəkir, hansı vəziyyətdə rahatdır, dəyişiklikdən sonra nə baş verir? Əvvəllər bacardığı ünsiyyət və digər bacarıqları itiribsə, bunu gecikdirmədən həkimə bildirin.
Qiymətləndirmə inkişaf tarixçəsini və müvafiq mütəxəssislərin müşahidələrini əhatə edə bilər. Eşitmə və dil kimi başqa sahələrin də araşdırılması lazım ola bilər. Sosial şəbəkədəki qısa video ilə nəticə çıxarmaq etibarlı yol deyil.
Dəstəyin məqsədi nədir?
Uşağı məcburi göz təmasına və ona ağrı verən hissi təcrübələrə zorlamadan ünsiyyət və gündəlik bacarıqları dəstəkləmək önəmlidir. Aydın rutin, uyğunlaşdırılmış mühit və ehtiyaclarını ifadə etməsinə kömək faydalı ola bilər.
Autizm pis valideynlikdən yaranmır. “Tam sağaldan” üsullar vəd edən mənbələrə ehtiyatla yanaşın. Dəstək uşağın güclü tərəfləri, rahatlığı və funksional ehtiyacları əsasında fərdi seçilir; yalnız kənardan “normal görünmək” məqsədi daşımamalıdır.