Depressiya və əhval
Depressiyanın ilk əlamətləri: nə vaxt yardım almaq lazımdır?
Depressiyanın əhvala, yuxuya və gündəlik həyata təsirini tanıyın. Adi kefsizliklə fərqi və psixiatra müraciət üçün vacib əlamətləri öyrənin.
Bəzən insan özünü əvvəlki kimi hiss etmədiyini anlayır, amma bunun səbəbini izah edə bilmir. İşə getmək ağırlaşır, görüşlərdən yayınır, sevdiyi məşğuliyyətlərə marağı azalır. Depressiya həmişə ağlamaqla görünmür; hissizləşmə, əsəbilik və davamlı yorğunluq da ön planda ola bilər.
Adi kefsizlikdən nə ilə fərqlənir?
Kefsizlik müəyyən hadisədən sonra yaranıb tədricən keçə bilər. Depressiyada isə əlamətlər günün böyük hissəsində, demək olar ki, hər gün davam edir və həyatın bir neçə sahəsini çətinləşdirir. Ən azı iki həftə sürən əhval enməsi və ya maraq itkisi qiymətləndirmə üçün mühüm səbəbdir. Bununla belə, vəziyyət ağırdırsa, iki həftənin tamamlanmasını gözləmək lazım deyil.
Hansı dəyişiklikləri müşahidə etmək olar?
- Əvvəl zövq verən fəaliyyətlərin mənasız görünməsi.
- Yuxunun, iştahanın və enerjinin nəzərəçarpacaq dəyişməsi.
- Diqqəti toplamaq və sadə qərarlar verməkdə çətinlik.
- Özünü dəyərsiz saymaq, həddindən artıq günahlandırmaq və ümidsizlik.
Tək bir əlamət diaqnoz demək deyil. Bəzi fiziki xəstəliklər, dərmanların təsiri və uzunmüddətli yuxusuzluq oxşar şikayətlər yarada bilər. Həkim bunları söhbət, müayinə və lazım gəldikdə əlavə yoxlamalarla ayırd edir.
İlk addımı necə atmalı?
Son həftələrdə nə dəyişdiyini, nə qədər yatdığınızı və hansı işlərin çətinləşdiyini qısa qeyd edin. Qəbula hazır, mükəmməl izah gətirməyə ehtiyac yoxdur. “Özümü əvvəlki kimi hiss etmirəm” demək söhbətə başlamaq üçün kifayətdir. Müalicə ehtiyacdan asılı olaraq psixoterapiya, dərman və gündəlik dəstəyi birləşdirə bilər.
Özünüzə zərər vermək fikirləri varsa, bunu gizlətməyin və təxirə salmadan yardım alın. Hazırda təhlükə hiss edirsinizsə, tək qalmayın, etibar etdiyiniz şəxsə xəbər verin və 112-yə zəng edin.