OKP və təkrarlanan davranışlar
Obsesiv-kompulsiv pozuntu nədir?
OKP yalnız səliqə sevmək deyil. Arzuolunmaz fikirlərlə məcburi davranışların əlaqəsini, gündəlik təsirini və müalicə imkanlarını öyrənin.
Qapını bağladığınızı bildiyiniz halda təkrar yoxlamaq ehtiyacı hiss edirsiniz. Yoxlayanda rahatlıq gəlir, sonra şübhə yenidən başlayır. Obsesiv-kompulsiv pozuntuda, qısaca OKP-də, arzuolunmaz fikirlər və onlara cavab olaraq görülən məcburi davranışlar belə bir dövrə yarada bilər.
Obsessiya və kompulsiya nə deməkdir?
Obsessiyalar təkrar gələn, insanı narahat edən fikir, təsəvvür və ya impulslardır. Kompulsiyalar isə həmin sıxıntını azaltmaq və qorxulan nəticənin qarşısını almaq məqsədilə görülən hərəkət və ya zehni rituallardır. Yoxlama, yuma və sayma ilə yanaşı, fikri içində təkrar nəzərdən keçirmək də ritual ola bilər.
Hər təkrarlanan hərəkət OKP deyil. Həkim davranışın məqsədinə, sərf olunan vaxta və həyatın necə məhdudlaşdığına baxır. İnsanın məntiqsiz hesab etdiyi bir şeyi yenə etmək məcburiyyətində hiss etməsi xüsusilə yorucu ola bilər.
Səliqə sevməklə niyə eyni deyil?
Səliqəni sevmək adətən seçimdir. OKP-də isə insan davranışı istəmədiyi halda təhlükə və ya dözülməz natamamlıq hissi üzündən təkrarlaya bilər. Pozuntunu “çox təmizkar olmaq” kimi təqdim etmək yaşanan əziyyəti görünməz edir.
Müalicədə nə edilir?
OKP üçün istifadə olunan psixoterapiya yanaşmalarından biri ekspozisiya və reaksiyanın qarşısının alınmasıdır. Burada narahatlıq yaradan vəziyyətlərə razılaşdırılmış şəkildə yaxınlaşmaq və ritualı azaltmaq üzərində işlənir. Bəzi hallarda dərman da plana daxil edilir.
Qəbulda yalnız gördüyünüz hərəkətləri deyil, beyninizdə etdiyiniz yoxlamaları da danışın. Utandırıcı görünən düşüncəni paylaşmaq çətin olsa da, mütəxəssis üçün onun sizə necə təsir etdiyini anlamaq vacibdir. Müalicə fərdi planlanır; ailənin də bu dövrəni öyrənməsi dəstəyi asanlaşdıra bilər.