Uşaq və yeniyetmə psixiatriyası
Uşaqlarda ekran vaxtı: ailədə qaydaları necə qurmalı?
Telefon və oyun istifadəsi uşağın yuxusuna, dərsinə və münasibətlərinə mane olduqda ailədə aydın və davamlı qaydalar qurmağın yolları.
Ekranla bağlı mübahisə çox ailədə günün ən gərgin anına çevrilir. Təkcə neçə saat istifadə edildiyinə baxmaq kifayət etmir. Uşağın nə izlədiyi, kimlə ünsiyyət qurduğu və ekranın hansı fəaliyyətlərin yerini tutduğu da əhəmiyyətlidir.
Gündəlik həyatın hansı hissəsi sıxışır?
Yuxu, yemək, hərəkət, dərs və üzbəüz ünsiyyət üçün yer qalıb-qalmadığını müşahidə edin. Telefonu dayandıranda narazılıq bildirmək təkbaşına asılılıq diaqnozu deyil. Davamlı nəzarət itkisi və gündəlik fəaliyyətin pozulması daha geniş qiymətləndirmə tələb edir.
Uşaq ekran vasitəsilə tənhalıqdan, məktəb çətinliyindən və ya təşvişdən uzaqlaşmağa çalışa bilər. Səbəbi anlamadan yalnız cihazı götürmək əsas çətinliyi həll etməyə bilər. Ekran istifadəsinə baxıb autizm və ya diqqət çatışmazlığı diaqnozu qoymaq olmaz.
Qaydalar əvvəlcədən aydın olsun
Yemək zamanı cihazların kənarda saxlanması, yatmazdan əvvəl sakit məşğuliyyət və ekranın bitmə vaxtına dair xəbərdarlıq kimi sadə razılaşmalar seçin. Qaydanı mübahisənin ortasında hər dəfə dəyişmək tətbiqi çətinləşdirir. Böyüklərin eyni vərdişlərə əməl etməsi də vacibdir.
Alternativ fəaliyyət uşağın yaşına və marağına uyğun olsun. “Telefonu qoy” deməklə kifayətlənməyib birlikdə gəzinti, oyun və ya yaradıcı məşğuliyyət üçün vaxt ayırmaq keçidi asanlaşdıra bilər.
Nə vaxt dəstək lazımdır?
Yuxu ciddi pozulur, dərsə davamiyyət azalır, ailədə zorakılıq yaranır və ya uşaq davamlı təcrid olunursa, mütəxəssislə danışın. İnternetdə təhdid və təqib varsa, təhlükəsizliyi ayrıca təmin edin. Məqsəd texnologiyanı cəza mövzusuna çevirməkdən əvvəl uşağın ehtiyaclarını və ailənin gündəlik ritmini anlamaqdır.